Ngày 10/12/2025 Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã thông qua Luật Dân số 2025 và có hiệu lực từ 01/7/2026, thay thế Pháp lệnh Dân số 2003 gồm 8 Chương 30 Điều có bốn nội dung chính đó là phấn đấu đạt mức sinh thay thế; giảm tỷ lệ mất cân bằng giới tính khi sinh; thích ứng với già hóa dân số và nâng cao chất lượng dân số.
Quan tâm chăm sóc và phát huy vai trò người cao tuổi - chủ động thích ứng với già hóa dân số
Đồng thời Luật cũng đưa ra các chính sách phù hợp với bối cảnh hiện nay để giải quyết các vấn đề nhằm đạt mức sinh thay thế: Trao quyền tự quyết cho cá nhân và các cặp vợ chồng tự quyết định về thời gian sinh con, số lượng con và khoảng cách giữa các lần sinh; Hỗ trợ phụ nữ sinh con: Quy định tăng thời gian nghỉ thai sản cho phụ nữ sinh con thứ 2 lên 07 tháng tăng 01 tháng so với hiện nay, lao động nam nghỉ 10 ngày làm việc khi vợ sinh con, đồng thời đưa ra nhiều chính sách hỗ trợ tài chính cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, người tại vùng có mức sinh thấp hoặc thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số rất ít người. Đặc biệt, các gia đình sinh đủ hai con sẽ được ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở xã hội.
Về mất cân bằng giới tính khi sinh: Luật quy định Nghiêm cấm lựa chọn giới tính khi sinh, tiếp tục duy trì và siết chặt các quy định nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức nhằm giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh. Người có hành vi thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi nhằm mục đích phá thai sẽ bị đình chỉ hành nghề khám, chữa bệnh.
Về ứng phó già hóa dân số: Luật đã chỉnh lý, bổ sung các quy định về chủ động chuẩn bị cho tuổi già, bao gồm: chuẩn bị về sức khỏe, tài chính, tâm lý; tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; tham gia học tập, nâng cao kiến thức, kỹ năng để duy trì sức khỏe thể chất, tinh thần và chức năng xã hội; tham gia các hoạt động hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi. Đồng thời Luật cũng đã bổ sung quy định về chăm sóc người cao tuổi, phát triển đa dạng các hình thức chăm sóc tại nhà và tại cộng đồng; phát triển nguồn nhân lực chăm sóc người cao tuổi trên cơ sở phân tách nhóm chăm sóc chính thức và nhóm chăm sóc không chính thức; chú trọng phát triển nguồn nhân lực chăm sóc người cao tuổi thông qua các chính sách miễn giảm học phí, cấp học bổng cho sinh viên chuyên ngành lão khoa, nhất là tại vùng khó khăn. Đồng thời, Nhà nước sẽ có cơ chế đãi ngộ đặc biệt để thu hút nhân viên y tế làm việc trong lĩnh vực này.
Về nâng cao chất lượng dân số: Luật nhấn mạnh các giải pháp tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn, sàng lọc và chẩn đoán bệnh tật bẩm sinh trước sinh và sơ sinh, bảo đảm mọi trẻ em được sinh ra khỏe mạnh, góp phần giảm gánh nặng y tế và nâng cao thể lực, trí tuệ của người Việt Nam.
Luật Dân số được kì vọng sẽ góp phần nâng hiệu lực của Pháp lệnh Dân số năm 2003 lên một tầm cao mới, tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho chính sách dân số quốc gia trong giai đoạn phát triển mới từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển. Đồng thời Luật Dân số 2025 tạo hành lang pháp lý mới, linh hoạt và toàn diện hơn cho công tác dân số, phù hợp với bối cảnh đất nước đang đối mặt với già hóa và suy giảm tỷ lệ sinh ở nhiều nơi. Với mục tiêu duy trì mức sinh thay thế, giảm mất cân bằng giới tính, thích ứng già hóa dân số, nâng cao chất lượng dân số.
Phòng Dân số và Trẻ em - Sở Y tế