Lào Cai chủ động phòng, chống bệnh do virus Nipah

30/01/2026

Bệnh do virus Nipah là bệnh truyền nhiễm nhóm A. Virus Nipah lây truyền chủ yếu từ động vật sang người (tại Ấn Độ hiện nay truyền qua loài dơi ăn quả), hoặc tiếp xúc với vật phẩm, thực phẩm bị nhiễm virus và cũng có thể lây truyền từ người sang người (qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của bệnh nhân).

Biểu hiện bệnh do vi rút Nipah cần lưu ý

- Giai đoạn ủ bệnh: trung bình khoảng 4-14 ngày.

- Triệu chứng: người nhiễm virus Nipah có thể có các triệu chứng: đau đầu, đau cơ, nôn mửa và đau họng, sau đó có thể xuất hiện chóng mặt, buồn ngủ, rối loạn ý thức và các dấu hiệu thần kinh cho thấy viêm não cấp tính.

Virus Nipah liên kết với các thụ thể trên tế bào người trong giai đoạn đầu nhiễm bệnh. (Nguồn ảnh: Dr_microbe/Getty).

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), bệnh do virus Nipah ghi nhận rải rác ca bệnh ở phạm vi nhỏ tại một số quốc gia, chưa tạo thành các ổ dịch lớn. Tỷ lệ chết/mắc ở các trường hợp nhập viện khoảng 40 - 75%. Hiện, bệnh chưa có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu cho cả người và động vật. Theo thông tin từ Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, từ ngày 27/12/2025 đến ngày 26/01/2026, Ấn Độ ghi nhận 05 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do virus Nipah (trong đó có 02 trường hợp có xét nghiệm khẳng định) tại một bệnh viện ở Tây Bengal.

Tính đến ngày 28/01/2026, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh. Tuy nhiên, đây là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao và hiện chưa có vắc xin hay thuốc điều trị đặc hiệu.

Chủ động triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống

Để chủ động phòng, chống, kiểm soát và ngăn ngừa nguy cơ bệnh do virus Nipah gây ra trên địa bàn tỉnh Lào Cai, Trung tâm Kiểm soát bênh tật tinh đã tham mưu cho Sở Y tế ban hành Công văn số 423/SYT-NVT ngày 27/01/2026 về việc tăng cường giám sát công tác phòng, chống bệnh do virus Nipah, chỉ đạo các đơn vị y tế trên địa bàn tập trung triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Lào Cai đẩy mạnh truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng về bệnh do virus Nipah và biện pháp phòng, chống theo khuyến cáo của Bộ Y tế. Tăng cường giám sát, điều tra dịch tễ đối với người trở về từ vùng có dịch và các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh; phát hiện sớm, xử lý kịp thời để ngăn chặn dịch lây lan. Thực hiện nghiêm chế độ thông tin, báo cáo và khai báo bệnh, dịch bệnh truyền nhiễm theo quy định của Bộ Y tế (Thông tư 54/2015/TT-BYT).

Trung tâm Kiểm dịch y tế quốc tế thực hiện giám sát người nhập cảnh đối với những người xuất phát hoặc đi qua các vùng đang có dịch bệnh do virus Nipah lưu hành nhập cảnh vào Việt Nam. Thực hiện cách ly và xử lý y tế tại cửa khẩu áp dụng đối với các bệnh truyền nhiễm nhóm A theo quy định tại Nghị định số 89/2018/NĐ-CP ngày 25/6/2018 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm về kiểm dịch y tế biên giới.

Trung tâm Y tế các khu vực, Trạm y tế xã, phường phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương tăng cường truyền thông về bệnh do virus Nipah và các biện pháp phòng, chống theo hướng dẫn của Bộ Y tế. Phối hợp với bệnh viện kịp thời báo cáo, điều tra khi phát hiện ca bệnh, đặc biệt các trường hợp có yếu tố dịch tễ liên quan đến vùng có dịch. Thực hiện nghiêm chế độ thông tin, báo cáo bệnh truyền nhiễm theo quy định tại Thông tư 54/2015/TT-BYT của Bộ Y tế.

Công tác khám, điều trị và kiểm soát nhiễm khuẩn

Đối với các cơ sở khám, chữa bệnh, Sở Y tế yêu cầu thực hiện tốt công tác phân luồng khám bệnh, thu dung, cách ly và điều trị bệnh nhân (nếu có), điều trị tích cực các trường hợp diễn biến nặng hạn chế thấp nhất ca bệnh tử vong do virus Nipah; thực hiện nghiêm quy định về kiểm soát nhiễm khuẩn, không để lây nhiễm chéo tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Các bệnh viện phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh và Trung tâm Y tế các khu vực trong điều tra, giám sát, chia sẻ thông tin và báo cáo theo đúng quy định.

Virus Nipah có thể gây viêm hô hấp, viêm não dẫn đến tử vong (Ảnh: Getty)

Khuyến cáo của ngành Y tế đối với người dân

Hiện nay, bệnh do virus Nipah chưa có vắc xin phòng bệnh cho cả người và động vật, do đó việc thực hiện các biện pháp dự phòng đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Ngành Y tế tỉnh Lào Cai khuyến cáo người dân chủ động thực hiện tốt các biện pháp sau:

- Hạn chế đến khu vực có dịch bệnh do virus Nipah nếu không thực sự cần thiết.

- Tự theo dõi sức khỏe, trong vòng 14 ngày kể từ khi về từ vùng dịch, nếu có các triệu chứng như: đau đầu, đau cơ, nôn mửa và đau họng, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn, co giật cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất, hạn chế tiếp xúc với người khác, thông báo rõ tiền sử dịch tễ cho nhân viên y tế.

- Đảm bảo vệ sinh thực phẩm, thực hiện "ăn chín, uống sôi", rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn, không ăn, uống các loại trái cây có dấu hiệu bị động vật (dơi, chim) cắn hoặc gặm nhấm; tránh uống nước nhựa cây (như nhựa cây thốt nốt, nhựa dừa sống hoặc chưa qua chế biến).

- Không tiếp xúc gần với động vật có khả năng lây truyền cao như là dơi ăn quả; thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi giết mổ, tiếp xúc với động vật.

- Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người bệnh, vật phẩm ô nhiễm từ người bệnh; cần sử dụng khẩu trang, găng tay và đồ bảo hộ cá nhân khi chăm sóc, điều trị người nghi ngờ, mắc bệnh, sau đó rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.

Ngành Y tế tỉnh Lào Cai kêu gọi các cấp, các ngành và toàn thể nhân dân chung tay thực hiện tốt các biện pháp phòng, chống bệnh do vi rút Nipah nhằm bảo vệ sức khỏe trẻ em và cộng đồng.